PGS 37-2 en veilig werken met lithium-ionaccu's

PGS 37-2 is de richtlijn uit de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen voor de veilige opslag van lithiumhoudende energiedragers. De actuele versie is PGS 37-2:2023, versie 1.1. Ze beschrijft risico's en maatregelen rond opslag, beschadigde of defecte batterijen, laden, detectie, incidentbestrijding, registratie en deskundigheid.

Een certificaat is het niet. Welke maatregelen juridisch gelden, hangt af van de activiteit, het type accu, de toestand van de accu, de hoeveelheid per brandcompartiment, vergunningvoorschriften en lokale regels. Opslag van lithiumbatterijen is nog niet landelijk als aparte milieubelastende activiteit aangewezen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Een wijziging daarvan is in voorbereiding; IPLO verwacht inwerkingtreding in 2028. Tot die tijd werkt PGS 37-2 door via vergunningvoorschriften, de zorgplicht, maatwerk of regels in het omgevingsplan.

Voor ons is de richtlijn vooral een meetlat. Er komen elke werkdag gebruikte, defecte en soms beschadigde accu's binnen. Van elke accu willen we weten in welke staat hij is, of hij veilig te behandelen is, waar hij in het proces staat en wat de volgende stap is.

Nee. Die 300 kg hoor je vaak, maar de richtlijn werkt met verschillende groepen energiedragers en per groep een eigen drempel per brandcompartiment. Voor de groepen die in een accuwerkplaats het meest spelen:

Het verschil tussen 1.000 en 30 kg zegt eigenlijk alles. Een nieuwe, stabiele accu heeft een ander risicoprofiel dan een accu met een deuk of lekkage. Daarom kijken wij niet alleen naar kilo's, maar vooral naar de toestand van de accu en waar hij in het proces staat. Welke grens voor jouw situatie geldt, hangt af van de feitelijke categorie en hoeveelheid.

1. Registratie en ingangscontrole

De accu wordt gekoppeld aan een order of dossier. We leggen de gegevens vast en doen een eerste veiligheidscontrole op deuken, scheuren, vervorming, open bekabeling, water- of brandschade en lekkage. Veiligheid begint hier, nog voor de diagnose.

2. Technische beoordeling

Daarna meten we. Afhankelijk van het accutype testen we capaciteit, celbalans, BMS-functie, communicatie en foutcodes. Zo reviseren we geen accu die met een gerichte reparatie weer goed is, en weten we welke stap technisch verantwoord is.

3. Status en locatie in het portal

In ons portal staat per accu welke status hij heeft en waar hij ligt. Dat helpt bij planning en klantcontact, maar ook bij veiligheid. Een gewone procesaccu, een accu die nog beoordeeld moet worden en een accu voor afvoer horen niet in dezelfde stroom.

4. Laden en testen op een vaste plek

Laden en eindtesten gebeuren in voorzieningen die daarvoor zijn aangewezen, los van de tijdelijke opslag. Warmteontwikkeling, elektrische fouten en een mogelijke thermal runaway beheers je beter als je precies weet waar die risico's zitten.

5. Verdachte of beschadigde accu's apart

Zien we bij intake of later in het proces een afwijking die op een verhoogd risico wijst? Dan is het geen gewone procesaccu meer. We beoordelen hem volgens onze interne procedure en zonderen hem waar nodig fysiek af in een voorziening die daarvoor bedoeld is. Medewerkers melden afwijkingen direct en laten zo'n accu niet onbeheerd in de werkstroom staan.

6. Herstellen of gecontroleerd afvoeren

Kan een accu veilig en zinvol hersteld worden, dan doen we dat. Lukt dat niet, of wordt hij als afval aangeboden, dan gaat hij via onze inzamel- en afvoerroute met Stichting OPEN. Transport- en afvoergegevens leggen we vast.

Een stalen opslagvoorziening doet weinig als niemand weet wat hij moet zien, vastleggen en doen. Daarom combineren we voorzieningen met vaste werkwijzen, instructies en controles:

• veiligheidscontrole bij binnenkomst;
• registratie van accu en processtatus;
• gescheiden behandeling van verschillende risicostromen;
• aangewezen laad- en testvoorzieningen;
• veiligheidsinstructies en aangewezen deskundige medewerkers;
• een intern noodplan voor rook, brand en vermoedelijke thermal runaway;
• detectie en alarmering volgens de voorzieningen die op de locatie zijn ingericht;
• periodieke controle en verbetering binnen het ISO 9001-managementsysteem.

Het noodplan is duidelijk over wie wat doet. Bij rook, vlammen of twijfel bellen we 112. Medewerkers nemen alleen eerste maatregelen binnen veilige grenzen. Bij brand of thermal runaway heeft de brandweer de leiding.

Een noodplan op papier zegt weinig zolang je het niet geoefend hebt. In Beugen hebben we samen met de brandweer een scenario doorlopen met een gesimuleerd accu-incident, rookontwikkeling en personenredding.

Daarbij is onder meer gekeken naar de aanrij- en inzetroute, het uitrollen van brandslangen, de beschikbare bluswatervoorzieningen, de informatieoverdracht en het beheersen van de betrokken accu. We gebruiken de oefening om van te leren en te verbeteren. Het is geen certificaat en geen formele goedkeuring door de brandweer.

KWS Seuren is ISO 9001:2015 gecertificeerd. Voor batterijservice betekent dat: kwaliteit hangt niet alleen af van wat er aan de werkbank gebeurt. Controles, registraties, afwijkingen en verbeteracties moeten herhaalbaar en aantoonbaar zijn. Lees meer over onze ISO 9001-certificering voor accureparatie en revisie.

Bij accuveiligheid komt het op hetzelfde neer. Je wilt weten welke accu binnenkwam, wat ermee is gebeurd, waar hij nu staat en welke vervolgstap is gekozen.

Niet elke accu is te redden. Afgedankte accu's houden we gescheiden van de reparatiestroom. Ze gaan via een gecontroleerde inzamel- en afvoerketen, onder meer via Stichting OPEN. Voor verpakking en vervoer van lithiumbatterijen gelden de ADR-regels, en daar stemmen we transport en verpakking op af.

De volgorde blijft hetzelfde: eerst kijken of veilig herstel of hergebruik technisch verantwoord is. Pas als dat niet kan, volgt end-of-life. In ons overzicht van niet te reviseren e-bike accu's zie je bij welke accu's revisie niet mogelijk is.

Voor fietsenwinkels, verzekeraars, zorgorganisaties, lease- en fleetpartijen en fabrikanten is accuveiligheid onderdeel van de keten. Het gaat dan niet alleen om de reparatie, maar ook om intake, traceerbaarheid, tijdelijke opslag, retourlogistiek en de route voor accu's die niet meer inzetbaar zijn.

Stelt jouw kwaliteits-, inkoop- of veiligheidsafdeling eisen aan een batterijpartner? Dan lichten we onze proces- en kwaliteitsinformatie toe en maken we afspraken over intake, rapportage, logistiek en retourstromen. Bekijk hoe we zakelijk samenwerken met fietsenwinkels en organisaties.